Verschil met onverdraagzaamheid

Iets niet steunen is niet hetzelfde als iemand niet verdragen.

Wie zegt: "Ik vind dat puberteitsremmers niet aan twaalfjarigen gegeven moeten worden" is niet onverdraagzaam tegen transpersonen. Wie zegt: "Ik wil geen pronouns in mijn handtekening" sluit niemand uit. Het verschil tussen "iets niet willen" en "iemand niet verdragen" is wezenlijk — en wordt in het publieke debat structureel platgeslagen.

Wat is onverdraagzaamheid?

Onverdraagzaamheid is de weigering om de ander als gelijkwaardig mens te accepteren. Het is een actieve houding van uitsluiting: jij hoort er niet bij, jij verdient hier niet te zijn, jij moet weg. Onverdraagzaamheid is iets dat een samenleving terecht afwijst.

De overgrote meerderheid van Nederlanders is op die manier niet onverdraagzaam tegenover transpersonen. Het Nederlandse acceptatieniveau, in algemene zin, is internationaal hoog. Wat in het publieke debat als "intolerantie" wordt aangewezen, is iets anders.

Wat dan wel?

Wat veel mensen voelen, is beleidskritiek. Zij vinden specifieke regels onnodig, onverstandig of onveilig. Zij accepteren de transpersoon als mens zonder voorbehoud. Zij accepteren niet automatisch elke wens van een belangengroep als wettelijke norm.

Het verschil is concreet:

  • Onverdraagzaam: "Trans-collega's horen niet in dit team."
  • Beleidskritiek: "Verplichte pronouns in de handtekening van iedereen is niet nodig om respect te tonen."
  • Onverdraagzaam: "Transvrouwen moeten geweerd worden uit publieke ruimtes."
  • Beleidskritiek: "De vrouwenkleedkamer is een gendergescheiden faciliteit met een functie. Daar moeten we zorgvuldig mee zijn."
  • Onverdraagzaam: "Transmensen verdienen geen zorg."
  • Beleidskritiek: "Voor minderjarigen is een zorgvuldiger protocol nodig dan nu."

Waarom worden ze door elkaar gehaald?

Omdat het strategisch nuttig is voor degene die de tweede categorie wil diskwalificeren. Een beleidskriticus die "intolerant" heet, hoeft niet inhoudelijk weerlegd te worden. Het etiket doet het werk. Daarom is het belangrijk dat je het verschil zelf benoemt, telkens als het er toe doet.

Hoe pareer je het verwijt

"Wat ik zeg gaat over een regel, niet over een mens. Ik aanvaard die mens volledig. Ik aanvaard die regel niet automatisch."

"Mijn buurman is trans. Wij groeten elkaar elke dag. Mijn kritiek op het beleid van het ziekenhuis verandert daar niets aan."

"Tolerantie betekent ook: je hoeft niet alles te omarmen wat een ander wil. Tolerantie is iets anders dan instemming."

Laatst herzien: mei 2026 — Redactie Genderongemak